autor : Zoran A. Živanović

Kratak istorijat opštine Koceljeva

Koceljeva se prvi put spominje 1528. godine u turskim popisima stanovništva, kao vlaško naselje pod imenom Gornja i Donja Spasojevica.
Te 1528. godine, Gornja Spasojevica imala je 18, a Donja Spasojevica 11 kuca.
Obe Spasojevice pripadale su tada knežini kneza Dragića, čije je sedište bilo u Predvorici. Njegova knežina bila je najveća od tri knežine koje su tada ulazile u sastav Šabacke nahije.
Spasojevica se pod tim imenom spominje sledećih 100 godina, u svim narednim turskim popisima, sve do 1624. godine, kada je imala, ukupno, 35 kuća.
Od 1624. godine, pa do početka XVIII veka, nisu detaljno obradivani turski istorijski izvori koji se odnose na Šabačku nahiju, kojoj su administrativno, i obe Spasojevice pripadale.
Tek u austrijskom popisu stanovništva Šabackog distrikta, iz 1718. g., pominje se pod svojim današnjim imenom Koceljeva ( Gottsellova), u kojem se navodi da je Koceljeva, zajedno sa susednim selom Subotica, imala 9 kuća.
U narednom austrijskom popisu iz 1738. g., ne pominje se broj kuća u Koceljevi, da bi tek u beleškama austrijskog uhode Peretica iz 1784. g., bilo moguće videti da je ona tada imala 20 kuca.
Tada je zastavnik Peretić zapisao da je u Koceljevi zatekao i ,,jedan čardak od drveta, koji se sastojao od dve prostorije napunjene žitom, bez staja za stoku i bez drugih zgrada. U cardaku su živela trojica Turaka, koji su bili gospodari sela,,.
Međutim, već u austrijskom popisu Šabackog distrihta iz 1788 g., vidi se da je Koceljeva tada imala samo 10 kuća.
Ponovo se pominje posle ,,Kočine krajine,, tj., oko 1790. g. kada ju je za parohiju, zajedno sa selom Ljutice, dobio na službu pop Luka Lazarević, koji je kasnije postao čuveni Karađorđev vojvoda u Prevom srpskom ustanku.
Na početku Prvog srpskog ustanka, pod vođstvom vožda Karađorđa, Koceljeva je pripadala Tamnavskoj knežini, koja je, zajedno sa još tri knežine, činila Šabacku nahiju. Tokom ustanka i Koceljevacki ustanici, na čelu sa pop Lukom Lazarevićem iz Svileuve, učestvovali su u borbama protiv Turaka.
U neposrednoj blizini Koceljeve odigrale su se i dve značajne bitke na samom pocetku Prvog ustanka, (boj na Svileuvi; 28. Februara 1804. g., i boj na Čučugama; u proleće 1806. g.). Tada su Turci pretrpeli katastrofalne poraze.
Koceljeva je svoju punu slobodu od Turaka dočekala tek posle sudbonosnog boja na Mišaru, početkom avgusta 1806. g..
Već 1811. .g., zajedno sa ostala 52 Posavotamnavska sela i Koceljeva je stavljena pod komandu tadašnjeg komadanta grada Šapca, legendarnog vojvode Luke Lazarevića iz Svileuve.
Posle propasti Prvog srpskog ustanka i Koceljeva je ponovo potpala pod tursku vlast, ali ne za dugo. Ponovo je oslobođena u Drugom srpskom ustanku, pod vođstvom Miloša Obrenovića, posle boja na Dublju u julu 1815. godine.
Posle Drugog ustanka Koceljeva je pripadala i dalje Tamnavskoj knežini u Šabackoj nahiji, a u popisu iz 1823. godine, vidi se da je imala 47 kuca.
Krajem trece decenije XIX veka, knežine su u Srbiji zamenjene kapetanijama, pa je sada Koceljeva bila u sastavu Tamnavske kapetanije ciji je kapetan bio Marko Lazarevic, sin ober-kneza Ranka Lazarevica iz Svileuve, koga Turci na prevaru ubiše još 1800. godine u Šapcu.
Nekako u to vreme u Koceljevi je podignut i konak Jevrema Obrenovica, rodenog brata kneza srpskog - Miloša Obrenovica. U tom je konaku, putujuci po Srbiji 1827. g., prenocio naš poznati putopisac Joakim Vujic.
Evo kako Vujic opisuje ovaj konak: ,,Konak na spratu sadrži nekoliko soba, a u prizemlju, takode, ima nekoliko soba, jednu mehanu i jedan ducan s hespapom,,.
1834. g., Kneževina Srbija podeljena je na pet serdarstava. Jedno od njih bilo je i Macvansko sredarstvo, sa sedištem u Šapcu a sacinjavala su ga cetiri okruga.
Koceljeva je tada pripala Šabackom okrugu, a vec 1849. g., posle velikih admi-nistrativnih promena u Srbiji, Koceljeva je, zajedno sa selom Brdarica, ušla u sastav opštine Svileuva, sa administrativnim sedištem u Svileuvi.
U popisu iz 1866. godine vidi se da je Koceljeva tada imala 78 kuca, sa 16 pismenih lica. U periodu od 1870 do 1872. godine u Koceljevi je sagradena i današnja crkva posvecena sv. Caru Konstantinu i Jeleni, a 1871. godine, otvorena je i prva škola u kojoj je prvi ucitelj, sa odgovarajucom strucnom spremom, bio Sreten Todorovic. Nastava se obavljala u jednoj maloj sobi buduce opštinske zgrade. Ova buduca opštinska zgrada bila je od šepera i nalazila se na mestu gde se danas nalazi Zavicajni muzej u Koceljevi. U njoj ce se nastava obavljati sve do kraja XIX veka.
Koceljeva je u periodu od 1883 do kraja 1884. godine, zajedno sa ostalim Tamnavskim selima, ucestvovala u prosecanju puta Ub-Koceljeva-Šabac, dok je put Šabac-Valjevo, postojao od vajkada, pre turske i austrijske okupacije.
Novom administrativnom podelom iz 1885. godine, Koceljeva je dobila status opštine, koji ce u kontinuitetu zadržati do danas. Opštinu Koceljeva tada su sacinjavala sledeca sela: Mali Bošnjak; Subotrica; Bresnica i Koceljeva.
Prvi predsednik opštine bio je Ilija Kovacevic, clan Naprednjacke stranke.
Jedan od prvih predsednika opštine Koceljeva bio je i naš poznati knji-ževnik Janko Veselinovic, clan Radikalne stranke. Janko je iz Svileuve 1888. godine, došao za ucitelja u Koceljevu, a na mestu predsednika opštine Kocelje-va provešce nešto više od godinu dana.
Koceljeva je od 1866., pa do 1900. godine doživela veliki privredni rast, što se najbolje vidi po broju kuca.
Popisom od 1900. godine, vidi se da je opština Koceljeva, na samom pocetku XX veka, imala 275 kuca. To je skoro cetiri puta više nego u popisu iz 1866. godine, kada je imala samo 78 kuca.
Na samom pocetku novog veka, 1901. g., u Koceljevi je sazidana i nova školska zgrada, u kojoj je izvodena nastava sve do 1951. godine. Danas se u toj zgradi nalazi i radi Biblioteka ,,Janko Veselinovic,,.
1910. god., Koceljeva je dobila i svoj prvi parni mlin za mlevenje žitarica, a njegov prvi vlasnik bio je Drag. Nikolic, da bi vec 1920. g., prešao u vlasniištvo Aleksandra Micica.
Za vreme Prvog i Drugog Balkanskog rata Koceljeva je bila zborno mesto za mobilizaciju srpske vojske iz cele Posavotamnave.
Pocetak Prvog svetskog rata Koceljeva je docekala sa Drugom srpskom armijom stacioniranom u njenoj blizini, a cuvenom Cerskom bitkom rukovodio je iz Draginja komandant Druge armije - Stepa Stepanovic. Prvih dana rata Koceljeva je bila mesto stacioniranja velikog broja srpskih trupa, bolnice za ranjenike i narodnih zbegova, kao i piprište bitke na Žucaku, brdu iznad Koceljeve.
Starhote rata uzele su svoje mnogobrojne civilne žrtve i u mirnoj i pitomoj Koceljevi i njenim selima kraj Tamnave. U tadašnjoj opštini Koceljevi, (koju su cinila sela Mali Bošnjak, Subotica i Bresnica), rat nije preživelo i docekalo slobodu, (bez poginulih u ratu i umrlih prirodnom smrcu), 440 njenih stanovnika, od ukupno 2 131 stanovnika, koliko je opština Koceljeva brojala u popisu iz 1900. godine. Sa poginulim ratnicima, to iznosi oko jednu cetvrtinu njenog stanovništva.
Kraljevim ukazom iz 1924. godine, Koceljeva je dobila status varošice. Na osnovu arhivske grade može se videti da je u Koceljevi, u 1932. g., bilo 34. zanatlijske radnje, a do 1941. g., taj broj se uvecao na 40, što govori o tome da je ona u periodu izmedu dva svetska rata bila iskljucivo zanatlijsko mesto, o cemu svedoci i podatak da je, 1931. g., a na inicijativu apotekara Miodraga Kamenicica, osnovana Družina za razonodu i zabavu ,,Majstorski sto” koja, vec 1933. g., prerasta u Koceljevacko kulturno prosvetno društvo ,,Zanatlija”.
U ovom periodu u Koceljevi su, do 1941. g., radile i 23 trgovacke radnje, kao i desetak kafana. Ovakav ekonomski i kulturni razvoj Koceljeve, prekinuo je Drugi svetski rat.
Vec 13. aprila 1941. g., Nemci su u Draginju avionima bombardovali jedan ko-njicki eskadron Kraljevine Jugoslavije.
U junu iste godine, iz Hrvatske su stigle prve srpske izbeglice, (oko 90 srpskih porodica), deportovanih od strane NDH.
Tokom leta, te prve ratne godine, u Tamnavskom kraju formirane su prve partizanske i cetnicke vojne formacije koje ce biti u stalnom medusobnom bratoubilackom sukobu, tokom celog ratnog peroioda.
Iste godine u jesen Nemci su sa avionima bombardovali Koceljevu, ali, srecom bez žrtava. Za vreme tog rata u Koceljevi nije za stalno bila stacionirana ni jedna nemacka jedinica, ali je pred kraj rata u blizini Koceljeve, na imanju Indije Markovic, jedno kreatko vreme, u organizaciji cetnika, radio privremeni aerodrom za evakuaciju saveznickih pilota oborenih nad Jugoslavijom.
Uopšteno posmatrano, opština Koceljeva u Drugom svetskom ratu ni iz daleka nije imala toliki broj žrtava u stanovništvu, kao što ih je imala u Prvom svetskom ratu.
Odmah posle oslobodenja od strane Prve brigade VI Licke proleterske divizije, 1945. godine, Koceljeva menja svoje ime u Koceljevo.
Od 1. septembra 1955. godine, opština Koceljeva se uvecava za još tri sela: Svileuvu, koja se ukida kao opština, zatim, selo Ljutice i selo Vlašic koje se nedugo zatim, vraca svom maticnom podrucju.
Vec, 1. januara 1960. godine, opština Koceljeva uvecava se za još 11 novih sela, i u tom sastavu ostaje do danas. Opštinu Koceljeva danas cine:
Koceljeva; Svileuva; Batalage; Brdarica; Draginje; Mali Bošnjak; Subotica; Ljutice; Šabacka Kamenica: Golocelo; Cukovine; Gradojevic; Galovic; Donje Crniljevo; Bresnica; Družetic, i Zukve.
Na kraju, treba napomenuti da se do donošenja Statuta opštine Koceljeva 1974. godine, Koceljeva zvala Koceljevo. Statutom od 1974. g. to se menja i Koceljevi se vraca njen izvorni naziv Koceljeva, kako se zvala do 1945. godine. To je i potvrdeno u Službenom glasniku iz 1977. godine.
Svemu ovome treba dodati da je Odlukom skupštine SRS, Koceljeva proglaše-na ,,naseljenim mestom gradskog karaktera,,.
Danas je Koceljeva miran, gostoljubiv, moderan i ekološki cist gradic na obalama reke Tamnave, u severozapadnoj Srbiji, sa razvijenom infrastrukturom i perspektivnim industrijskim kapacitetima.
Ne zna se zasigurno kada je i po kome, ili, po cemu Koceljeva dobila svoje ime. Vreme u kojem je ona tako tako nazvana može se, za sada, samo okvirno naslutiti, ali, tacan datum možda je moguce saznati tek posle dugotrajnih i mukotrpnih istraživanja.
Po sadašnjim saznanjima Koceljeva je svoje današnje ime dobila u vremenskom razdoblju od 1624. godine kada je Turci zadnji put spominju pod imenom Gornja i Donja Spasojevica pa sve do 1718. godine, kada je austrijanci po prvi put beleže pod imenom Koceljeva.
Naš poznati antropogeograf Ljuba Pavlovic, još je 1912. godine mislio da je ime Koceljeva latinskog ili romanskog porekla, što, možda, može i biti tacno, pod uslovom da su je tako austrijanci nazvali kada su prvi put osvojili Šabac 1688. godine.
Austrijanci su Šapcom vladali skoro godinu dana, i u tom periodu sigurno je da su dolazili i do tadašnje Spasojevice, ali zašto su je prekrstili u Koceljevu, ako su je oni tako nazvali, to je danas nepoznanica.
Možda zato što im je tako bilo lakše da izgovaraju njeno ime, a možda ih je ne-ko ili nešto u, ili, oko Spasojevice asocirao na srednjovekovnog kneza Koce-lja. Možda ostaci srednjovekovne kule u selu Subotici.
Knez Kocelj je, istina, živeo još u IX veku, ali je njegova kneževina bila daleko od reke Tamnave. Kneževina mu je bila na severu današnje Vojvodine.
Zar je moguce da se posle tolikih vekova neko od austrijanaca, u tadašnjoj pustošnoj i tihoj Spasojevici, setio baš kneza Kocelja i po njemu nazvao ovo malo mesto od 40-tak, po šumi, raštrkanih kuca. Cime je Spasojevica zaslužila tu, bez sumnje, veliku cast. Možda nekim svojim predanjem koje je oduševilo nekog tadašnjeg obrazovanog austrijanca, koji je, eto, slucajno zalutao u ovu nedodiju.
A možda ga je na to podsetila neka prica koja je, možda, bila vezana za, (tada jasno vidljive), ostatke srednjovekovne kule, u susednom selu Subotici.
Bilo kako bilo, tek, najverovatnije je da je ime Koceljeva nastalo u vremenskom periodu, ne dužem od 29 godina, preciznije receno - od 1688. do 1718. godine, kada se kod austrijanaca, po prvi put zasigurno, spominje ime Koceljeva. Pre 1688. godine, austrijanci se nisu pojavljivali u ovim krajevima. Barem ne kao osvajaci. A onda su te godine došli u Šabac, i ostali godinu dana, pa otišli, da bi se ponovo vratili 1718. godine, i u Šapcu i njegovoj okolini ostali sledecih dvadesetak godina.
Cim su došli, oni odmah naprave popis ljudi i naselja u severozapadnoj Srbiji, pa i u Tamnavi. U tim popisima oni precizno, kako to i dolikuje pedantnim Germanima, popisaše sve živo i mrtvo.
Medutim, imena naselja popisivali su onako kako su ta imena i culi da ih njihovi meštani izgovaraju, To se iz doticnog popisa jasno i vidi, pa su tako i Koceljevu zapisali onako kako su culi da zvuci njeno ime prilikom izgovora. To, opet, znaci da je Koceljeva to ime dobila pre njihovog popisa 1718. g., a posle turskog napuštanja Šapca 1688. godine. Ali, kada tacno?, …to ostaje da se istražuje u Beckom arhivu, i u arhivima u Sarajevu, Istambulu i Ankari.
Do tada ostaje nam samo legenda o imenu Koceljeva koja je stara koliko i ona sama.
Po legendi, u davno vreme kada ove krajeve naseljavaše Sloveni i kada beše veliki metež svuda naokolo, u Donjoj Panoniji gospodovaše i zlatnu krunu na glavi nosaše knez Kocelj, sin Pribilov, a onda sa porodicom dode do Save i reke Tamnave.
Beše knez Kocelj neobicne lepote i snage, najcuveniji medu vladaocima njegovog doba. Ali, pred njim idaše uvek nekakava strašna prica iz rane mlado-sti: prica kako se on prestola docepao tako što je brata najstarijeg u bari udavio, srednjeg, po imenu Novak, u lance lukavo svezao pa u podrume zkljucao, šaljuci mu tamo samo hleb i vodu. Najmladem bratu Branku, dade malo zemlje na kojoj on, siromah, svoju sirotinjsku porodicu hraniše tako što u lov i ribolov samo idaše.
Kocelj oca i mater zaboravi.
Tek što je zablistao u sjaju prvih dana vladavine, kad njegov narod i kneževinu stadoše nevolje stizati. Rekoše ljudi: ,,Sve zbog greha koje knez pocini,,!
U pocetku nikoga nije slušao, niti je savete trpeo. Ko pokuša neki savet da mu kaže, taj je odmah bio pokojni.
Porodica mu se poce naglo proredivati. Ostade sam samo sa sinom, jer mu bolest odnese sve najdraže: mater i oca; ljubljenu ženu Draginju i kcer Mili-cu, a od zlosutnog sovinog hukanja oko njegovih dvora, nije se moglo izdržati.
Prestravljen blizinom sopstvene smrti, koja se, cinilo mu se, strašnom brzinom primicala, poce o njoj sve cešce razmišljati.
Citav njegov život ucini mu se ništavnim, ali… ipak želja za životom nadvlada. Zato, pokuša što brže svoje grehe da okaje, ne bi li se svevidecem nekako udobrio. Medutim, to mu ne polaziše za rukom tako lako kao je on mislio. Sa gresima stvari stoje ovako: koliko dugo i strašno grešiš, tri puta toliko bi trebalo da ih okajavaš i da tek posle ispravan budeš.
Zato knez razglasi na sve strane da traži lek za sebe i svog jedinog preostalog sina. Tada mu se javi jedna baba sa porukom da odmah pohitaju u planinu, a tamo ce vec cuti šta im valja raditi.
Odu otac i sin u tu pustu i golu planinu, ne mešajuci se sa nikim. Jeli su tamo trave i voce koje skupljaše naokolo i spravljali narocite meleme od posebne zemlje sa te planine, a potom išli na vrelo u toj planini da se u toj lekovitoj planinskoj vodi banjaju.
A kad se jednog dana vratiše iz te bestragije, umalo ih svež vazduh i belina suncanog dana ne umoriše.
Od tada za njih dvojicu poce nov život. Kneza Kocelja kao da dani provedeni u osami na pustoj i goloj planini, skroz na skroz promeniše, jer tamo shvati u cemu je grešio i kakve je grehe pocinio.
Ali, glavno je da sada svetlom dana idaše sasvim drugi covek, samo istoga imena – knez Kocelj.
U te i takve dane, svetom su se dešavala razna zbitija. Dva brata: Konstantin i Metodije, rodom iz Soluna, zajedno sa svojim mnogim ucenicima išli su na zapad, kod kneza Rastislava da kazuju i poducavaju istinsku veru hrišcansku na slovenskom jeziku i pismu. Tako bi se i Sloveni ubrojali u velike narode koji slave Boga na svome jeziku i svojim pismom.
Pošto provede cetrdeset meseci kod moravskog kneza Ratislava, Metodije zajedno sa svojim ucenicima dode u goste i knezu Kocelju koji zavole slovenska slova.
Knez Kocelj ih ugosti i velikim pocastima obaspe. Dade im kuce svoje i pedeset najumnijih mladica iz svoje kneževine, a medu njima i sina svojega Slavoljuba, tek oporavljena, da uce pismena i veru hrišcansku na slovenskom jeziku.
Metodije, cuveni knjižnicar i filozof iz Svete Sofije, ne htede da primi ni srebra ni zlata, kao nagradu za taj svoj veliki posao.
Medutim, nemacki sveštenici prokazaše Metodija licno Papi u Rim, i on morade da napusti ovaj topli dom i svoje nove ucenike, i da krene dalje za svojom sudbinom, dokazujuci da to što cini jeste od Boga dato.
Sin Slavoljub, pošto skroz prezdravi, nastavi da željne znanjem sam poducava. Ljudi u spomen i zahvalnost obližnje mesto, gde kneževic Slavoljub otvori školu za narod, prozovu SLAVOLjUB. Vremenom, prvi deo reci se izgubi i osta samo UB. Do danas.
Narod pamti i od zaborava cuva, pa tako, tamo gde je Kocelj najstarijeg brata udavio, nastade CRNA BARA, koja se vremenom krete i uli u drugu reku.
Zbog ovog crnila dobije i ta reka ime TAMNAVA, koja u jednom delu svog toka, zbog neprobola za bratom, huci, pa se zato zove UKACA.
Na obali te reke Tamnave izraste narocito kisela jabuka, koju niko ne bere i ne jede – ZUKVA.
Secanje na srednjeg brata – Novaka i njegovo potomstvo cuva kasnije nastalo selo NOVACI, a na najmladeg brata Branka – BRANKOVINA.
Selo odakle beše Koceljeva žena Draginja, dobi ome DRAGINjE, a susedno selo, u spomen na nesrecnu Koceljevu kcer Milicu, dobi ime MILICINICA.
Oko Koceljevog dvora, vremenom nice naselje KOCELjEVA.
Zbog silnih smrti koja ovladaše ovim krajevima, selo u kojem za malo ne ostade ni žive glave, nazvaše CRNILjEVO, GORNjE i DONjE, a po zlosutnom sovinom hukanju u okolnom jednom selu nazvaše ga SOVLjAK.
Mesto odakle beše ona baba nazva se po njoj BABINA LUKA, planina GOLA GLAVA, a melemno zemljište SLATINA. Mesto gde je izvirala ona lekovita voda nazvaše VRELO, a gde su se otac Kocelj i sin Slavoljub banjali – BANjANI.
Vekovi su od tada prohujali i mnogi ce, a imena ova stoje i ostaju potvrdujuci da je sve to nekako baš tako i bilo.

Kulturno-istorijska zaostavština

Podrucje Tamnave je oduvek bilo naseljeno. Sama Koceljeva podignuta je na praistorijskom naselju Starcevacke kulture. To naselje je egzistiralo u periodu starijeg neolita, pre oko 8 000 godina.
O kontinuitetu življenja na ovim prostorima svedoce mnogobrojni arheološki lokaliteti, od vremena starijeg neolita, (lokaliteti Starcevacke kulture u Koceljevi i Svileuvi);
pa preko mlađeg neolita, (lokaliteti Vincanske kulture u Zukvama i Donjem Crniljevu);
eneolita , (lokaliteti ,,Bodnjik,, u Družeticu; ,,Glavicica,, u Gradojevicu i ,,Kik,, u Svileuvi;
metalnih doba , (tumuli poznog bronzanog i halštatskog perioda u Svileuvi, Družeticu i Ljuticama).
Iz antičkog perioda na ovim prostorima svedoce mnogobrojne rimske vile rustike u Svileuvi, Brdarici, i Donjem Crniljevu;
srednjovekovne srpske države u selu Gradojevicu,
kao i vremena turske vladavine na ovim prostorima.
Od kulturno istorijskih spomenika, na podrucju današnje opštine Koce-ljeva, treba svakako spomenuti ruševine nepoznatog srednjovekovnog manastira u selu Galovicu, isto tako i ruševine nepoznate srednjovekovne crkve u selu Bresnici, kao i u Donjem kraju u Koceljevi.
Trenutno su u toku arheološka sistematska istraživanja, (najverovatnije mana-stira ,,Grobljan,, iz XVII veka), u selu Svileuvi.
Jedan od dragocenih i svakako najstarijih srednjovekovnih spomenika u Tamnavskom kraju jeste, manastir ,,Kaona,, iz druge polovine XI veka u selu Kaona, koji se takode spominje u vec pomenutom turskom popisu iz 1528. godine.
Ovaj manastir je za vreme turske vladavine bio jedan od usamljenih svetionika srpske duhovnosti i pismenosti u ovom delu Srbije.
Najstarije crkva u Tamnavskom kraju svakako jeste crkva u Šabackoj Kamenici koja se spominje još 1528. godine u turskim popisima stanovništva u Tamnavi. Ta crkva danas ne postoji, ali je na njenom mestu izgradena današnja crkva u Kamenici.
Takode, i manastir ,,Dokmir,, iz XV veka, u selu Dokmir imao je dragocenu ulogu u ocuvanju i širenju pismenosti, tokom turskog robovanja, narocito u Tamnavskom kraju, o cemu svedoce mnogobrojni nadgrobni spomenici klesani i ispisani u ovom manastiru.
1791. godine, još za vreme turske vladavine, u selu Brdarica podignuta je crkva, koja i danas postoji, zatim, 1828. godine, gradi se crkva u selu Svileuvi, pa 1838. godine u Donjem Crniljevu, zatim 1871. g. u Koceljevi a tek zadnjih godina XX veka i u Draginju.
Na teritoriji današnje opštine Koceljeva odigrale su se i neke veoma važne bitke kao što su:
Prva veca bitka Prvog srpskog ustanka, poznata kao ,,Boj na Svileuvi,, vocena 28. Februara 1804. godine, pa,
Boj na Cucugama, neposredno kod Koceljeve, pocetkom leta 1806, koja je pretho-dila cuvenoj ,,Bici na Mišaru,, iste godine.
Za vreme Prvog svetskog rata na teritoriji današnje opštine Koceljeva vodile su se bitke u Draginju, na Dizdarevaci i Stojica brdu, pocetkom novem-bra 1914. godine, nekoliko dana kasnije i bitka na Žucaku u Koceljevi, kao i artiljeriski dvoboj u Donjem Crniljevu.
U Drugom svetskom ratu nemci su avionima bombardovali Draginje nekoliko dana posle bombardovanja Beograda, kao i Koceljevu i Šabacku Kamenicu u oktobru 1941. Godine.
Od spomenika i spomen obeležja na teritoriji današnje opštine Koceljeva nalaze se:
1. Spomenik vojvodi Luki Lazarevicu ispred Doma kulture u Svileuvi, na kojem piše:
,,Velikom sinu srpskog naroda, Luki Lazarevicu, u znak vecite zahvalnosti za heroizam i junaštvo kao vojvodi i prvom komadantu ustanicke konjice u borbama protiv Turaka, za slobodu u Prvom srpskom ustanku.
Spomenik je 1954. g. podigla ,,zahvalna Posavotamnava,,
2. Još jedenom velikanu naše istorije, vojvodi srpske i jugoslovenske vojske, komadantu druge armije, Stepi Stepanovicu, neposredno u blizini Osnovne škole u Draginju, podignuta je spomen-bista, a na nekih stotinak metara od škole još i danas stoji kameni sto sa koga je Stepa Stepanovic u Draginju komandovao Cerskom bitkom, pocetkom Prvog svetskog rata.
3. U porti koceljevacke crkve nalazi se spomenik ,,Palim, umrlim i nestalim borcima za narodno oslobodenje i ujedinjenje od 1912 do 1919. godine.
Na spomeniku se nalaze imena 222 umrla ratnika iz Koceljeve, Malog Bošnjaka, Bresnice, Ljutica, Subotice, Družetica i Vlašcica.
Spomenik su podigli 1922. godine roditelji, žene, braca, sestre i prijatelji nastradalih i izginulih.
4. U Donjem Crniljevu, na Domu kulture stoji spomen ploca izginulim borcima u Prvom svetskom ratu, od 1912 do 1918. Godine. Na ploci se nalaze imena 26 boraca, a postavili su je invalidi Donjeg Crniljeva i Galovica.
5. U selu Ljutice nalazi se spomenik podignut borcima od 1912 do 1918 godine, sa 118 imena izginulih ratnika, a na istom spomeniku nalaze se i imena 23 ratnika izginula u ratu od 1941 do 1945. godine.
6. U selu Golocelu nalazi se veliki spomenik borcima iz Prvog svetskog rata sa imenima 72 ratnika i sa imenima 23 borca iz Drugog svetskog rata
7. U Šabackoj Kamenici nalazi se spomenik borcima Prvog i Drugog svetskog rata sa 65 imena boraca izginulih od 1914. do 1918. godine, i 26 boraca izginulih od 1941 do 1945. godine.
8 U selu Brdarica, u dvorištu Osnovne škole, nalazi se spomenik palim borcima Prvog i Drugog svetskog rata, sa imenima 54 borca poginulim od 1912 do 1919. godine, i imenima 22 borca poginula od 1941 do 1945. godine.
9. U susednom Draginju, neposredno uz školu, takode se nalazi spomenik borcima Prvog i Drugog svetskog rata, sa 70 imena boraca izginulim od 1912 do 1918. godine, i 26 imena boraca poginulim od 1941 do 1945. godine.
10. U Batalagama je podignut veliki spomenik sa 92 imena boraca koji su pali u Prvom svetskom ratu, kao i imena 22 pala borca u Drugom svetskom ratu. Pored njih, nalaze se i imena 15 streljanih meštana, 3 imena žrtava fašistickog terora i 6 imena streljanih u logorima.
11. u Koceljevi, kod Doma kulture podignuta je bista Mici Stanojlovicu, narodnom heroju iz Drugog svetskog rata. Odmah do nje nalazi se i spomenik sa imenima borcima iz Drugog svetskog rata.
U selu Družetic, odmah do auto puta Valjevo-Šabac, podignut je spomenik borcima Podgorske cete, valjevskog partizanskog odreda, iz Drugog svetskog rata.
12. U selu Zukve nalazi se spomen ploca sa 18 imena palih boraca iz tog sela u Drugom svetskom ratu, kao i spomen ploca na Osnovnoj školi.
13. Slicicna spomen ploca nalazi se i u Domu kulture u Svileuvi sa imenima 49 boraca palih u Drugom svetskom ratu.
14. I u selu Bresnica, na Osnovnoj školi postavljena je spomen ploca sa imenima 9 boraca poginulih od 1941. Do 1945. godine.
15. U Donjem Crniljevu, takode je postavljena spomen ploca sa 26 imena palih boraca u Drugom svetskom ratu.
16. U Koceljevi, na Biblioteci ,,Janko Veselinović,, nalazi se spomen ploca posvecena Dimitriji Diši Aticu, borcu iz Drugog svetskog rata.
Pored navedenih spomen obeležja, na teritoriji današnje opštine Koceljeva, nalazi se i veliki broj votivnih spomenika, krajputaša, podignutih izginulim ratnicima iz Prvog i Drugog srpskog ustanka, Srpsko-Turskog rata 1876. g., zatim iz Prvog i Drugog Balkanskog rata, kao i iz Prvog i Drugog svetskog rata. To su pali ratnici kojima se ne zna grob. Spomenici su im podizani kraj puteva, na raskršcima i u portama crkava.